Opera en Filosofie.
Je ziel verliezen of vasthouden aan de waarheid?
Enkele dagen geleden woonde ik een voorstelling bij in de Opera van Antwerpen: Satyagraha. Een opera van Philip Glass over het leven van Ghandi en zijn idee van geweldloos verzet door 'vast te houden aan de waarheid': https://youtu.be/GhInqEMye0g
Zelden zag ik dans en muziek zo naadloos in elkaar overvloeien en weerwerk bieden aan de oorlogsretoriek waarin Europa dreigt vast te lopen. Zelden zag ik een operavoorstelling die mij zo troostend toesprak:
"Als ik wanhoop, dan bedenk ik dat, door de hele geschiedenis heen, waarheid en liefde altijd hebben overwonnen. Er zijn tirannen geweest en moordenaars, en hoewel ze soms onoverwinnelijk lijken, aan het einde verliezen ze altijd. Onthoud dat - altijd". Mahatam Gandhi, geciteerd in 'Satyagraha', een uitgave van het Opera ballet van Vlaanderen, Antwerpen
Barbara Skarga, een Poolse filosofe, die op 25 jarige leeftijd door het Russisch leger opgepakt en in de goelagkampen opgesloten werd, zou dit gedacht kunnen hebben.
In 'Na de bevrijding' vertelt ze over haar leven in de kampen waar "elke gevangene, zoals elke Sovjetburger, een wereld van leugens binnentreedt". Hij moet er dezelfde woorden, frasen en taal spreken. Het spel cynisch meespelen. Maar, hij kan hier te ver in meegaan, het spel beginnen te geloven. Dan is zijn lot triest schrijft Skarga: "Vooraleer zijn lichaam verdwijnt, is zijn ziel verloren."Skarga zelf, bleef tijdens de talrijke verhoren "spreken in overeenstemming met de feiten", vasthouden aan de waarheid:
"Ze moeten vast met verschrikking en verbazing naar mij gekeken hebben: hoe was het mogelijk dat ik mijzelf op zo'n dwaze manier aan de galg praatte? En dus spreken zij over de inval van hun legers in Polen als over een bevrijding; en ik over een mes in de rug. Zij lichtten toe dat ze verplicht waren om een pact met de Duitsers te sluiten; ik lachte en verweet hun imperialisme, een veroverings- en bezettingspolitiek die al gaande was sinds de tijd van Peter de Grote..."Skarga, Barbara, Na de bevrijding. Aantekeningen over de goelg 1944-1956, de Bezige Bij, Amsterdamg, p.143.
Ik vermoed dat dit verzet, dit spreken in overeenstemming met de feiten, dit vasthouden aan de waarheid, haar ziel redde en haar hielp de Goelag te overleven. Maar, haar woorden maken ook pijnlijk duidelijk dat de huidige Russische burger het spel dient mee te spelen als haar leiders het hebben over 'een speciale operatie in Oekraïne' en niet over wat de feiten zeggen: 'een inval en oorlog in Oekraïne'.
Reacties
Een reactie posten